Lichaamsdonatie

Inschrijven is momenteel niet mogelijk.

 

Het secretariaat van het Groninger Lichaamsdonatieprogramma is bereikbaar op:

maandag, dinsdag en donderdag van 09.00 – 11.00 uur

Tel: 050-3616382

E-mail: beschikbaarstellingen@umcg.nl

 

LICHAAMSDONATIE

Hieronder vindt u informatie over de lichaamsdonatie, ook wel bekend als “het beschikbaar stellen van het lichaam aan de wetenschap na overlijden”. Mensen die hun lichaam ter beschikking stellen van de wetenschap leveren een wezenlijke bijdrage aan het vergroten van de medische kennis en aan de opleiding en training van biomedische professionals, en verhogen daarmee indirect de kwaliteit van de gezondheidszorg. Het Groninger Lichaamsdonatieprogramma wordt uitgevoerd door de Sectie Anatomie & Medische Fysiologie (hierna te noemen A & MF) van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).

Missie: Het leveren van een belangrijke bijdrage aan de biomedische wetenschap en het biomedische onderwijs, én het uitvoeren en respecteren van de laatste wens van de overledene.

Onderwijs: De mogelijkheid om de humane anatomie en de principes van lichaamsbouw aan de hand van een echt lichaam te bestuderen en zich eigen te maken is een zeer belangrijk en eigenlijk onvervangbaar onderdeel van biomedische opleidingen zoals geneeskunde en tandheelkunde. Biomedische professionals maken ook gebruik van het lichaamsdonatieprogramma, als onderdeel van de verplichte vervolgopleiding of in het kader van bij- of nascholing. Chirurgen hebben bijvoorbeeld de mogelijkheid om te oefenen op gedoneerde lichamen waardoor chirurgische vaardigheden in een uiterst realistische setting kunnen worden aangeleerd of geperfectioneerd, hetgeen sterk bijdraagt aan optimalisering van de zorg voor levende patiënten.

Onderzoek: Met gedoneerde lichamen kan onderzoek worden gedaan naar de precieze bouw van het menselijk lichaam, bijvoorbeeld in het kader van de beschrijving van klinisch relevante anatomische variatie. Ander belangrijke toepassingen van de lichaamsdonatie zijn het ontwikkelen van nieuwe methoden van anatomische kennisoverdracht, en van nieuwe behandelmethoden en chirurgische ingrepen.

BESCHIKBAARSTELLINGEN

[[Wilsbeschikkingsformulier

Wanneer u uw lichaam ter beschikking wilt stellen van de wetenschap, dient u allereerst deze informatie goed te lezen zodat u uw beslissing op basis van volledige en accurate informatie neemt. De formulieren die voor inschrijving in het Groninger lichaamsdonatieprogramma nodig zijn kunt u bij het secretariaat van de Sectie A & MF opvragen (contactgegevens onderaan deze brochuretekst), en zijn tevens via deze website te downloaden. U dient er rekening mee te houden dat vanwege de grote belangstelling voor lichaamsdonatie inschrijven lang niet altijd mogelijk is: bovenaan de website (http://neuroscience.umcg.nl/nl/faciliteiten/dissectieruimte/lichaamsdonatie/) vindt u de actuele stand van zaken met betrekking tot de status van de registratie (open of gesloten).

Een belangrijk formulier is de wilsbeschikking. Hiermee geeft u officieel uw wens te kennen om uw lichaam na de dood aan het UMCG te schenken. Volgens de wet bent u vereist om een eigenhandig geschreven wilsbeschikking op te stellen, waarin u de wens te kennen geeft dat u uw stoffelijk overschot niet wilt laten begraven of cremeren, maar ter beschikking wilt stellen van de medische wetenschap (Artikel 18, lid 1 en 19 van de Wet op de Lijkbezorging).

Wanneer u niet in staat bent zelf de wilsbeschikking te schrijven, bestaat de mogelijkheid om bij het secretariaat van de Sectie A & MF een aangepast formulier aan te vragen waarop u slechts de personalia, een datum en een handtekening hoeft in te vullen. Wanneer ook dit niet mogelijk is, vraagt u een formulier aan waarop de wettelijke vertegenwoordiger, of al uw kinderen en/of de huisarts hun handtekening plaatsen.

Bij inschrijving geeft u tevens toestemming tot inzage in uw medisch dossier na overlijden. Deze inzage gebeurt via uw huisarts. Hiertoe dient u separaat een machtigingsformulier in te vullen en te ondertekenen.

U kunt de wilsbeschikking te allen tijde herroepen. Dit dient schriftelijk te gebeuren. In dat geval zenden wij u een schriftelijke bevestiging van de herroeping en de originele wilsbeschikking retour.]]

[[Persoonsgegevens

Uw privacy is belangrijk voor ons. Bij leven worden uw persoonsgegevens, en die van eventuele contactpersonen, in een veilige digitale omgeving beheerd. Uw persoonsgegevens zijn zodanig afgeschermd dat alleen diegenen die met de gegevens moeten werken er toegang toe hebben. Ook na overlijden dragen wij er zorg voor dat uw privacy optimaal geborgd blijft. Via de huisarts vragen we voor lichaamsgebruik relevante medische gegevens van u op. Deze medische gegevens worden geanonimiseerd en in dezelfde beveiligde digitale omgeving opgeslagen. Van uw persoonsgegevens worden slechts uw geslacht, uw leeftijd bij overlijden en relevante medische gegevens aan uw stoffelijk overschot gekoppeld. Hierdoor is het stoffelijke overschot redelijkerwijs niet meer naar u als persoon te herleiden. Daarnaast hebben degenen die toegang krijgen tot uw lichaam een geheimhoudingsplicht, voor het onwaarschijnlijke geval dat uw lichaam toch zou worden herkend.]]

[[Doel van de lichaamsdonatie

In overeenstemming met het protocol van de Rijksuniversiteit Groningen en de Wet op de Lijkbezorging worden lichamen binnen het Groninger Lichaamsdonatieprogramma ingezet ten gunste van academisch (bio)medisch onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Dit ‘gebruik’ is voorbehouden aan een specifieke doelgroep, te weten biomedische studenten en biomedische professionals (uit binnen- en buitenland). Een stoffelijk overschot kan in zijn geheel worden gebruikt, of kan worden opgedeeld in lichaamsdelen die separaat gebruikt worden. Het laatste draagt bij aan een intensiever gebruik – en groter nut –  van het lichaam.

Het Groninger Lichaamsdonatieprogramma heeft geen samenwerking met zogenaamde ‘body brokers’ (bedrijven die gedoneerde lichamen of lichaamsdelen aanbieden en verkopen). Er is daarnaast ook geen sprake van uitwisseling met andere anatomische instituten. Kortom, uw lichaam valt zolang het in gebruik is te allen tijde onder toezicht van het UMCG.

Soms zijn bedrijven met een winstoogmerk onderdeel van de onderwijs- en onderzoeksactiviteiten binnen het lichaamsdonatieprogramma. Deze betrokkenheid is noodzakelijk om optimaal aan de doelstellingen van het lichaamsdonatieprogramma te kunnen voldoen (bijvoorbeeld om tijdens een chirurgische training nieuw operatie-instrumentarium te kunnen testen).

Tegenwoordig wordt in het onderwijs en het onderzoek vaak gebruik gemaakt van digitale technieken. Het fysieke anatomische onderwijs en onderzoek kan dankzij deze technieken worden uitgebreid of gesimuleerd met digitale beelden van (delen van) lichamen. Dit is een zeer belangrijke toepassingsmogelijkheid die de impact van uw lichaamsdonatie aanzienlijk versterkt omdat het ervoor zorgt dat meer mensen vaker en beter van de gedoneerde lichamen kunnen leren. Wij garanderen daarbij uw anonimiteit; de digitale informatie betreft daarom nooit persoonsgegevens, maar eventueel wel (onherkenbaar gemaakte) foto’s van het lichaam of delen van het lichaam. Digitale informatie wordt te allen tijde op een beveiligde server van het UMCG opgeslagen, en alleen bepaalde doelgroepen (biomedische studenten of biomedische professionals) komen voor het gebruik ervan in aanmerking.

In algemene zin heeft de lichaamsdonor geen zeggenschap over wat er met zijn of haar lichaam gebeurt (bijvoorbeeld onderwijs of onderzoek), omdat deze beslissing gemaakt wordt op het moment van binnenkomst op basis van de eigenschappen van het lichaam en de behoefte van de gebruikers.]]

[[Acceptatie van een stoffelijk overschot

Nadat u de formulieren heeft ingestuurd, ontvangt u van de Sectie A & MF een bevestiging van inschrijving en fotokopieën van uw wilsbeschikking en uw machtiging tot inzage van uw medisch dossier. Wij raden u ten zeerste aan uw naaste(n) en/of huisarts op de hoogte te brengen van uw besluit.

Indien er geen wilsbeschikking met bevestigingsbrief is, maar bijvoorbeeld wel een notariële akte met een wens tot beschikbaarstelling, kan het stoffelijk overschot niet worden geaccepteerd. Een notariële akte heeft in dit geval geen waarde.

Het Groninger lichaamsdonatieprogramma hanteert geen regio- of leeftijdsbeperking maar geeft wel voorrang aan ingezetenen uit de noordelijke provincies (Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel). Er wordt een maximale termijn van 24 uur tussen overlijden en tijdstip van binnenkomst gehanteerd. Nadien kan een lichaam niet meer geaccepteerd worden.]]

[[Beperking

Omdat voor de Wet een beschikbaarstelling wordt opgevat als een schenking is het onder bepaalde omstandigheden mogelijk dat deze schenking (ook al zijn de papieren in orde) niet wordt geaccepteerd. Weigering van een lichaam komt weinig voor, maar het is niettemin belangrijk dat u begrijpt dat het kan gebeuren. Redenen voor weigering kunnen onder andere zijn: overlijden in het buitenland, verminking, verdrinking, infectieziekten (HIV, TBC etc.), of het in verregaande staat van ontbinding verkeren van het stoffelijk overschot. Lichamen waarop sectie is verricht worden om technische redenen evenmin geaccepteerd. Tenslotte kan een lichaam worden geweigerd wanneer er sprake is van ernstig of morbide overgewicht. Dit heeft te maken met de beperkingen van de beschikbare apparatuur en opslag. Wij hanteren als stelregel dat lichamen met een body-mass index/BMI van meer dan 35 mogen worden geweigerd (via bijvoorbeeld https://www.berekenen.nl/bmi kunt u eenvoudig berekenen wat dit voor u zou kunnen inhouden). Aan weigering van een lichaam gaat altijd telefonisch overleg tussen de uitvaartmedewerker en de dienstdoende anatoom vooraf.

Om bovenstaande redenen is het raadzaam om een eventuele begrafenis- of crematieverzekering aan te houden.]]

[[Eindbestemming

Wanneer het lichaam niet langer kan worden gebruikt, wordt het gecremeerd. De as wordt vervolgens uitgestrooid over de Noordzee. Het is helaas niet mogelijk om de as van de crematie te bewaren voor de nabestaanden. Vanaf de acceptatie tot en met de verstrooiing wordt door betrokkenen (anatomiemedewerkers, uitvaartverzorgers) met de grootst mogelijke zorg en respect omgegaan met het lichaam van een lichaamsdonor.]]

[[Herdenking

Sinds september 2007 bestaat de mogelijkheid voor nabestaanden om de mensen die hun lichaam ter beschikking van de wetenschap hebben gesteld te herdenken bij ons herdenkingsmonument. De locatie van het herdenkingsmonument is op het terrein van het Yarden Crematorium Groningen, Crematoriumlaan 6 te Groningen. Jaarlijks organiseert de Sectie A&MF van het UMCG in samenwerking met Yarden speciaal voor nabestaanden een herdenkingsdienst “Zij die hun lichaam ter beschikking van de wetenschap stelden”. Daarnaast organiseert Yarden jaarlijks de sfeervolle herinneringsbijeenkomst ‘Heimwee’ waarbij het herdenkingsmonument ook een rol speelt. Voor informatie over beide diensten kunt u onze website raadplegen.]]

[[Kosten

De vervoerkosten van het lichaam van en naar het UMCG in Groningen komen ten laste van de nalatenschap. Het aanvragen van een Verlof tot Ontleding en de kosten van crematie zijn voor rekening van het UMCG. Eventuele bijkomende kosten, zoals aangifte van overlijden bij de gemeente, komen ten laste van de nalatenschap.]]

[[Donorcodicil en wilsbeschikking

Een donorcodicil (bedoeld voor het beschikbaar stellen van organen voor transplantatiedoeleinden) en een wilsbeschikking kunnen naast elkaar bestaan, orgaandonatie gaat echter altijd voor. Wel is het mogelijk dat het lichaam na orgaandonatie niet meer geschikt is voor lichaamsdonatie.]]

[[Vervoer na overlijden

Na het overlijden van de lichaamsdonor, dient de nabestaande(n) of de huisarts zo spoedig mogelijk rechtstreeks contact op te nemen met de begrafenisondernemer waarmee het UMCG samenwerkt. U bereikt deze begrafenisondernemer via telefoonnummer: 050-5251800. De begrafenisondernemer is ook in het weekend en in de avonduren bereikbaar, en u kunt met deze persoon afspraken maken over het ophalen van het lichaam van de overledene. Zoals eerder genoemd dient het lichaam binnen 24 uur na overlijden bij het UMCG te zijn binnen gebracht. Uiteraard zal, voor zover wettelijke kaders dat toestaan, zoveel mogelijk rekening worden gehouden met de wensen van de nabestaanden.]]

[[Formaliteiten

De begrafenisondernemer of uitvaartverzorger/medewerker vraagt bij de Burgerlijke Stand een Verlof tot Ontleding aan.

Wanneer het stoffelijk overschot wordt opgehaald dienen de volgende bescheiden gereed liggen:

  1. Trouwboekje, indien van toepassing. Dit wordt, na raadpleging door de Burgerlijke Stand, teruggezonden aan de nabestaanden.
  2. Verklaring van een natuurlijke dood, opgemaakt door een arts (A/B-formulier).
  3. Exemplaar van de wilsbeschikking.

]]

Voor meer informatie kunt u mailen met het secretariaat van de Sectie Anatomie & Medische Fysiologie beschikbaarstellingen@umcg.nl.

Share this:
Your browser is out-of-date!

Update your browser to view this website correctly. Update my browser now

×